Bố Thắng mất vào tháng 3/2021. Đã năm năm trôi qua, tôi nhận ra nỗi buồn trước mất mát không thật sự biến mất. Nó chỉ đổi hình hài theo thời gian. Ở đây, tôi kể lại vài lát cắt nhỏ trong những năm tháng sau khi bố mất, về tang chế, ký ức, những giấc mơ, những ngày kỷ niệm, và cách một người con vẫn đang học cách sống cùng sự nhớ thương ấy. Bài có nhắc đến bệnh tật, cái chết, mất người thân và một vài chi tiết có thể khơi gợi những cảm xúc khó khăn với một số bạn đọc.

Người thương tôi nhất qua đời

Tôi biết ngày ấy rồi sẽ tới. Nhưng hóa ra chẳng có sự chuẩn bị nào là đủ cho một cuộc ra đi.

Rạng sáng hôm đó, tôi chạy mướt dưới cơn mưa phùn, bấm điện thoại gọi cho chú. “Chú ơi, bố cháu mất rồi...” Ngồi phệt xuống đất, tôi cứ thế thét lên rồi òa khóc giữa đất trời.

Rất nhiều tháng ngày sau đó, mỗi lần về quê, đi ngang qua cổng viện, mọi ký ức những ngày cuối đời của bố và cái phút tôi gào thét ấy đều trở lại, thình thịch trong lồng ngực.

Bố mất trong viện. Tôi đã ngồi trên xe cứu thương gần 200 cây số, trong tiếng tụng kinh, đưa bố về nơi tiên tổ.

Tôi đã ám ảnh với tiếng xe cứu thương trong một khoảng thời gian dài. Và cả tiếng tụng kinh nữa.

Avatar đen và những lời tưởng nhớ

Lâu nay, tôi không còn thấy các bài đăng trên mạng xã hội thu hút mình. Chỉ có một thứ khiến tôi chậm lại giữa dòng lướt vô tận ấy, dù là người lạ hay người quen: avatar đen hay những dòng ai đó viết cho một người thân vừa mới qua đời.

Có những mất mát mà chỉ khi đi qua rồi, ta mới hiểu chúng thẳm sâu đến nhường nào.

Dù nhớ nhiều nghi lễ và khoảnh khắc trong đám tang bố, tôi lại không nhớ họ đã nói gì trong điếu văn của bố Thắng.

Nếu thời gian có quay trở lại, tôi ước một điều duy nhất là được tự mình chuẩn bị điếu văn về cuộc đời bố.

Những bình minh khác

Bốn mươi chín ngày trung ấm của bố, tôi ở quê, ngày ngày cơm nước cúng bố trong căn nhà cấp bốn cũ của ông bà. Nhà cũ tuyền toàng, nhưng đêm nào giấc ngủ của tôi cũng an lành.

Các bà bác ở quê hỏi tôi có sợ không. Tôi chỉ cười. Bố mình, ông bà mình, thì sợ gì.

Là một người nhạy cảm, lại có những tìm tòi và trải nghiệm liên quan đến tâm linh từ nhỏ, tôi luôn cảm thấy mình vẫn kết nối với bố theo nhiều cách khác nhau.

Những năm đầu, tôi vẫn hay gặp bố trong những giấc mơ. Những giấc mơ, mà hình như vì không thể nói trực tiếp với tôi, bố luôn tìm cách nhờ ai đó đưa mẩu giấy hay thuật lại điều gì đó với tôi.

Có giấc mơ, bố để phần tôi một chén nước chè trên nóc tủ. Vẫn trong giấc mơ đó, chuyển cảnh tôi tỉnh giấc vào buổi sáng hôm sau, trong đúng góc phòng ở nhà cũ. Căn phòng không có đồ đạc, không thấy bố đâu cả, mà lại có cái chăn choàng lên người tôi.

Hai năm ở Mỹ, tôi cũng không ít lần mơ thấy bố. Mẹ tôi bảo chắc vì mẹ đốt tiền đô nên bố “bay” sang cả Mỹ thăm con gái.

Có một lần mơ, có lẽ là lần duy nhất, tôi hỏi bố được một câu. “Bố có còn đau không?”. Chẳng kịp nghe bố trả lời, tôi choàng tỉnh.

Có một thời gian, những giấc mơ luôn kết thúc bằng việc tôi òa khóc trong mơ và đột ngột thức giấc ở đời sống thật. Cũng là khoảng thời gian tôi làm việc với một nhà tham vấn để khám phá thêm về trải nghiệm mất mát nhiều lớp lang của mình.

Sau này, trong quá trình học thạc sỹ, tôi có cơ hội tìm hiểu về “ambiguous loss”, một dạng mất mát mơ hồ. Tôi thấy mình ở đâu đó. Dù đã chuẩn bị tinh thần từ lâu, việc không có mặt đúng khoảnh khắc bố ra đi vẫn để lại trong tôi một khoảng trống chưa bao giờ khép lại hoàn toàn.

Những nỗi nhớ bất chợt

Nhớ tối đầu đông năm nào, lúc đó tôi đang ngồi ở một quán cà phê làm việc, bố gọi. Vẫn là câu quen thuộc “Con đang làm gì?”, “Ăn cơm chưa?” và kèm theo một câu dặn dò tôi ăn uống đầy đủ. Không biết nữa, dù đã nghe câu đấy không biết bao nhiêu lần, hôm đó tôi cảm nhận được điều gì đó là lạ. Và cũng không hiểu tại sao, vừa nghe xong, tôi tháo kính, nhắm mắt bặm môi khóc một chập giữa quán.

Hồi bố mới mất, tôi từng đọc đâu đó rằng chúng ta sẽ không nhớ được về ai đó nhiều như chúng ta tưởng. Có những điều ta tưởng sẽ luôn nhớ và muốn nhớ, ví dụ như những ký ức vui, như gương mặt hay bàn tay của ai. Thì rồi chúng lại như hạt cát trôi qua kẽ tay, chẳng thể giữ được. Tôi biết ký ức vẫn đang trôi, còn mình chỉ lặng lẽ đứng nhìn thôi.

Rồi có khi ta tưởng, hình như ta quên mất rồi, nhưng ta lại vẫn nhớ, rất nhớ.

“Remembering you is easy, I do it every day. But missing you is a heartache that never goes away.”

Như buổi tối dọn túi đồ cũ, tôi bắt gặp lọ dầu Thiên Thảo dùng dở. Mùi dầu nồng từng gắn với cả tuổi thơ (và tuổi không còn thơ lắm) của tôi. Vì bố “nghiện” bôi dầu. Tôi sưng tím, đau ở đâu hay muỗi đốt, bố đều sức dầu đẫm. Lạ kỳ, mùi dầu nồng ngày nào tôi sợ hôm ấy đã hóa thành một niềm nhớ nức nở.

Tôi giữ lại lọ dầu hết hạn từ năm 2019 ấy, hít hà một chốc và đặt gọn ghẽ trên giá sách. Cái lọ nhỏ đựng ‘mùi’ ký ức là có thật.

Rồi mới đây thôi, có một đêm thấy mỏi mắt, tôi lục tìm lọ thuốc nhỏ. Ngước lên, dốc cái lọ, nước trong lọ chưa kịp rớt xuống mà mắt tôi bỗng dưng ầng ậc nước.

Ngày xưa, cái hồi đứa trẻ nào cũng sợ đau mắt hột, mỗi tối, ngón tay thô thô của bố sẽ “vạch” mắt tôi. Bố cố giữ vì tôi chớp mắt hoài. Và lần nào, bố cũng nhỏ hai giọt mới chịu. Tôi thì dốt khoản nhỏ mắt lắm. Tự nhỏ là kiểu gì cũng rơi trượt ra ngoài.

Lớn rồi, mỗi lần nhỏ mắt, tôi vẫn tìm bố. Mặt bố ra vẻ nghiêm nghị, kiểu không hài lòng vì lớn thế này mà việc nhỏ mắt chẳng xong. Còn tôi, trong lòng khoái chí, lén lút được làm đứa bé con ngày xưa thêm một lần nữa. Đêm đó, dù chỉ là nước muối thôi, đôi mắt tôi cay xè.

Những dịp trọng đại

Tôi vốn là đứa không thích ngày lễ lớn, cầu kỳ, long trọng và ồn ào. Những dịp trọng đại càng trở nên khó khăn hơn từ ngày bố Thắng mất.

Giống như lần tôi chuẩn bị tốt nghiệp bên Mỹ, trong niềm hân hoan luôn xen lẫn nỗi thương nhớ những điều, những người thân đã rời cõi tạm này.

Gần ngày cưới, cái cảm giác mất mát ấy trở lại, thẳm sâu và thường trực. Ngày cưới, lúc chồng tôi đọc vow, nhắc đến chữ “mất mát”, một giọt nước mắt đã tràn khỏi khóe mắt tôi và chảy dài trên gò má.

Ngước lên nhìn trời xanh vời vợi, tôi cảm rằng có biết bao người trên kia đang ngắm nhìn chúng tôi. Có vài điều linh thiêng, diệu kỳ đã diễn ra. Tôi không khỏi nghẹn ngào vì biết rằng những người thương tôi đều đã ở đó.

Sáng hôm đó, bố Thắng cũng đã ghé thăm trong giấc mơ. Ở đây, bên tôi. Dường như mọi thứ vẫn đang êm đềm chảy tiếp.

Ngoái nhìn

Mẹ kể rằng hồi xưa, mỗi lần về quê, sau khi xe khách thả ở đầu cầu, mấy mẹ con sẽ cuốc bộ về nhà bà. Thời bấy giờ nào đã có xe ôm. Suốt dọc đoạn đường ven đê ấy, tôi đều thơ thẩn vừa đi vừa hái hoa. Lần nào về đến nhà bà, trong bàn tay bé con cũng có cả một nắm hoa.

Sau này khi tôi lớn, mỗi lần xe khách thả ở đầu cầu, tôi luôn thấy bóng bố Thắng và cái xe máy đã sẵn sàng. Lần nào cũng vậy, bố ra đợi từ rất sớm, ngóng con.

Ngày hôm qua, gần ba mươi năm sau từ cái ngày con bé Trang thơ thẩn hái hoa bên đê, xe vẫn thả ở đầu cầu, và tôi lại cuốc bộ. Có điều, hơn một năm qua, tôi không đi triền đê bên kia nữa. Tôi đi lối bên này, để ngang qua chỗ bố nằm. Như thường lệ, thấy bóng hàng xoan từ xa, tôi sẽ hí hửng “Bố ơi, con về rồi!”

Hôm nọ, em cho tôi mượn cuốn tạp bút, có mẩu chuyện “Ngoái nhìn” làm con nhớ chúng mình cực. Chuyện là lời ông bố nói về những lần “ngoái nhìn” của cô con gái nhỏ.

Tôi đọc cuốn này đúng một đêm mưa tầm tã. Tôi nhớ y nguyên những buổi sáng ngày mưa ngồi sau xe bố chở đi học. Vừa chùm áo mưa, tôi sẽ vừa nhìn xuống đất và đoán xem đến đoạn nào rồi. Nhớ cả một tối mưa của nhiều năm sau, bố cũng chở tôi băng qua cơn mưa rào hơn 15 cây số để bắt xe đi Hà Nội. Lần nào, cũng phải nhìn tôi lên xe và ngoái lại vẫy chào, bố mới quay xe.

Gần đây, tôi xem một show tâm linh của Hàn Quốc. Vị pháp sư bất chợt hỏi khách mời liệu cô có thể nắm tay người kia một lúc được không.

Trong đoạn phỏng vấn riêng sau đó, vị pháp sư chia sẻ rằng “Tôi nghĩ chính bố chị ấy mới là người muốn nắm tay con gái mình. Ông ấy đã nắm tay con gái thông qua tôi trong chốc lát.”

Tôi đã rưng rưng nghĩ đến bố Thắng của tôi.

“Con nên biết rằng bố luôn nhìn con, từng ngày, mỗi ngày, suốt đời bố.” (Ngoái nhìn, Trần Đình Dũng)