Mẹ em làm nông. Ngày xưa thì mẹ làm công nhân trong trại bò giống. Vất vả lắm. Sáng đi làm sớm, tối muộn mới về. Nên nói về sự chăm sóc, ký ức trong em cứ mờ nhạt, vì mẹ hay gửi em cho người nọ người kia. Gửi em cho bà ngoại, gửi em nhà hàng xóm.

Nhiều khi đi ngoài đường, cứ gặp cô nọ cô kia, lại bảo “Ngày xưa tao bế mày suốt”. Cái sự nuôi của em được rất nhiều người vun tay lên như thế.

Sau này, mẹ em vẫn là người gần gũi và nuôi em nhiều nhất. Ký ức cũng lờ mờ thôi, nhưng khi em nhìn mẹ chăm cháu, tự nhiên những ký ức ấy lại hiện ra.

Mẹ em cho em ăn uống rất đầy đủ. Khi em dậy, mẹ đã đi làm rồi, nhưng cơm nước thì vẫn có sẵn. Khi em lớn rồi, sáng ra mẹ vẫn hỏi: “Ăn gì mẹ mua?”

Có một món em rất thích. Canh trùng trục mẹ em nấu. Nó kiểu họ con trai, nhưng bé hơn, bằng hai ngòn tay thon dài. Mẹ mua về rồi sơ chế, chậm chạp, tỉ mỉ. Gia vị rất đơn giản. Canh không thơm kiểu bắt mũi, bắt mắt, mà ngai ngái, thanh thanh.

Em vẫn nhớ hình ảnh mẹ tắm cho em trong cái nhà bếp. Mùa đông rất lạnh, mẹ đun nước tắm cho em bên cạnh bếp củi. Đóng kín cửa bếp lại, mà em vẫn rét run cầm cập. Chỉ mong mẹ cứ dội nước, xối nước liên tục.

“Một khoảng thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn”

Trước đấy, trong vòng tay gia đình, em là đứa hay ngại. Gặp ai, mẹ em lại “Không mở mồm ra mà chào”. Lúc nào cũng có cái sự bao bọc. Xong rồi, đi đâu có gì ngại không nói, bố mẹ mình sẽ trả lời thay. Kiểu thế. Còn khi ra ngoài, va chạm với mọi người. Bạn bè cũng giúp đỡ nhiều. Đi làm, đồng nghiệp cũng giúp đỡ nhiều. Rồi bắt đầu mình dạn dĩ hơn.

Sau khi nghỉ việc, em muốn dành một khoảng thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn trước khi quay lại công việc. Ban đầu chỉ định nghỉ 2–3 tháng, đến khi hết lương thất nghiệp thôi.

Em đi lên vùng Tây Bắc, rồi dừng lại ở Tả Van. Ở đó, em gặp những người trẻ trạc tuổi mình. Họ sống rất chủ động, tự do, tự xây dựng cuộc sống riêng. Em muốn kết nối với họ, muốn quan sát xem họ sống như thế nào.

Ngày xưa ở thành phố, em ở trong khu tập thể, chủ yếu ở trong nhà, không giao lưu gì. Lên trên đấy, em thấy giống cái xóm ngày xưa của mình. Em lúc nào cũng hoài niệm về cái cảm giác cộng đồng ấy.

Ở lâu, thành ra trôi. Ba tháng, rồi bốn tháng. Đến lúc nào đó, em quyết định ở lại một năm.

“Mọi người muốn em tập chăm sóc”

Em được nuôi bởi vòng tay của những người trên đó, trong một sự tự do, không có đánh giá, không có phán xét. Mọi người khích lệ mình làm, động viên mình nghỉ ngơi khi mệt. Mọi người nấu ăn cho em. Trời lạnh thì cùng nhau ngâm chân, sưởi ấm.

Trước đây, em luôn ở trong một thế rất bị động khi muốn chăm sóc người khác. Em cứ tự hỏi: người ta có cần không, có thoải mái không, hay là mình đang làm quá lên. Xuất thân là một người học y, em lại càng sợ. Sợ mình không đủ tốt, sợ mình làm sai, sợ sự chăm sóc của mình không có tác dụng.

Có lẽ mọi người cũng nhìn thấy điều đó. Mọi người muốn em tập chăm sóc bằng những bữa cơm, “bắt” em đi chợ, nấu ăn. Ban đầu em chối lắm. Em sợ, rồi áp lực. Không biết khẩu vị mọi người thế nào. Nhưng rồi qua vài bữa đầu tiên, mọi người khen ngon, ăn hết cơm, hết thức ăn. Thành ra mình được động viên. Và dần dần, sự chăm sóc trở nên tự nhiên hơn.

Em bắt đầu chăm sóc mọi người. Chăm sóc nhà cửa. Chăm sóc các con vật, vườn tược. Em rất thích chăm vườn và chăm chó mèo. Mỗi con có một đặc tính khác nhau. Mình sẽ quan sát việc đấy. Con nhỏ này nó sợ con to, không dám vào ăn, thì mình bê cơm riêng ra một góc để nó ngồi ăn. Hay bọn mèo sẽ ăn ở trên cao để tránh bọn chó tranh thức ăn. Có một đàn chó, một đàn mèo, em cảm thấy lúc ấy mình thật là giàu có.

Em cũng có niềm vui khi đi nhổ cỏ vườn, trồng cây, trồng rau. Em cứ làm nó một cách rất tự nhiên, bản năng. Em nghĩ hay nó ở trong gen của mình hay sao ấy. Thỉnh thoảng lại gọi về hỏi, “Mẹ ơi, con muốn trồng mướp thì phải làm giàn như thế nào?”

Chạm vào nơi sâu thẳm trong mình

Hồi ở Tả Van, em có duyên gặp chị chủ một spa trị liệu. Chị hướng dẫn em làm mát-xa. Em làm một thời gian, rồi đi học thêm, thực tập thêm để tay mình vững hơn.

Sau cái đợt vùng núi bị lũ quét, khách du lịch cũng không có, gần như đóng cửa cả bản. Em quyết định xuống núi. Lúc đấy lưu luyến lắm.

Lúc nào em cũng ấp ủ một không gian riêng để mình đón tiếp mọi người. Và Là Chạm đã ra đời. Tên Instagram của em là Là Híu - là mình, là sự hiện diện của mình trên Trái Đất này. Là Bông là chỗ em làm đồ thủ công. Còn ở Là Chạm, em dùng đôi tay làm trị liệu, reiki và tác động cột sống, chạm vào người khác.

Trước đây, em rất muốn chăm sóc người khác nhưng không dám thể hiện. Những suy nghĩ như là họ chẳng cần đến sự chăm sóc của mình. Hoặc mình sợ cái sự chăm sóc của mình không hiệu quả. Xuất thân là một người học y, em càng sợ sự chăm sóc của mình không đem đến hiệu quả cho người khác.

Trước đây, em làm mọi thứ mà ít dành sự chú tâm. Ví dụ, tưới nước thì chỉ tưới nước thôi, hết gốc cây này đến gốc cây khác. Bây giờ, khi mình rèn tập cái sự quan sát. Mình biết cái cây này cần nhiều nước hay ít nước.

Khi làm công việc này, em có thời gian quan sát mình nhiều hơn. Trước đây đi làm, mình cứ hoàn thành hết nhiệm vụ này, nhiệm vụ khác trong công việc mà quên mất bản thân mình. Mình bỏ bê mình quá. Khi làm công việc này, em vừa phải quan sát mình, quan sát cơ thể mình xem chỗ nào mình đau mỏi, chỗ nào nó nóng, nó lạnh. Quan sát cảm xúc của mình, mình đang vui, hay đang buồn, lo lắng, bất an, thất vọng hay thỏa mãn. Quan sát những thói quen của mình, tại sao mình cứ gặp tình huống này, tại sao mình lại hành động theo cách đấy, phản ứng theo cách đấy, có những cái suy nghĩ đấy.

Khi quan sát, mình bắt đầu có những sự điều chỉnh. Ví dụ quan sát hôm nay mình đau lưng quá, thì mình dành thời gian nghỉ ngơi, sau rồi tự trị liệu cho mình. Hoặc có ai đấy thì nhờ mọi người trị liệu cho mình. Bắt đầu chủ động hơn trong việc đấy. Nhờ người khác chăm sóc mình. Trước đây, em cũng ngại việc nhờ người khác chăm sóc mình vì sợ phiền. Bây giờ thì mình ưu tiên cơ thể mình, sức khỏe của mình, dần cởi mở đón nhận sự chăm sóc của người khác.

“Đôi tay này luôn ở lại với mình”

Từ lúc chạm vào người khác, em phát hiện ra rằng đôi bàn tay mình có sự chú tâm và quan tâm đến người khác. Những lần đầu bỡ ngỡ, làm cho người khác, em hình dung cái chạm của em có cả sự lo lắng. Lo lắng xem họ có thoải mái với cái chạm của mình không. 

Dần dần, đôi bàn tay mình trở nên thuần thục. Có lúc em cảm giác như nó có “bộ óc” riêng. Chạm vào là tự biết phải làm gì.

Có những vị trí, tay tự dừng lại lâu hơn, rồi tự rời đi, như thể nó đang lắng nghe cơ thể người khác theo cách của nó.

Nói thì hơi tiêu cực, nhưng bất kể cái gì nó cũng có thể đến với mình. Mình trồng vườn, mình có thể mất vườn do hạn hán, lũ lụt, thiên tai chẳng hạn. Khi mình có những thứ vật chất, chúng cũng có thể biến mất.

Nhưng đôi tay này luôn ở lại với mình. Kể cả khi mình không có những sự trợ giúp xung quanh, những công cụ xung quanh, đôi tay này vẫn có thể làm việc. Nó vẫn có thể chăm sóc và gây dựng.

Chỉ là dùng đôi tay này thôi.