Bài viết: Linh T. Nguyen

Trong suốt quãng thời ấu thơ của cháu, những kí ức cho tới giờ cháu còn nhớ được, ngoài bố, mẹ thì luôn có bà ngoại.

Lúc cháu còn bé, kinh tế khó khăn, bố mẹ phải làm đủ nghề để có thu nhập. Bà nghỉ hưu sớm, cháu được bà trông nên bố mẹ yên tâm đi làm. Trong khu tập thể ấy, đứa trẻ nào đến tuổi cũng đi nhà trẻ, chỉ có cháu được ở nhà bà trông. Một lần bà đèo cháu ra nhà trẻ xem thử, mà tới nơi cháu khóc nằng nặc đòi về, thế là từ đó cháu được miễn đi trẻ. Cháu sinh ra khi bà còn trẻ khoẻ, Hà Nội vẫn còn vắng vẻ, bà đưa cháu đi chơi công viên, lên bờ Hồ, lúc bà chở cháu ngồi ghế mây sau xe đạp, lúc lại đi xích lô, hai bà cháu rong ruổi đi chơi khắp nơi thăm bạn bè, họ hàng. Bà hay kể lại chuyện đèo cháu qua hàng bún chả, cháu bảo bà ơi mùi gì thơm thế, thế là bà lại phải vòng lại mua cho cháu ăn. Cháu nhớ những mùa hè ngày bé ở khu tập thể, cháu thoả thích chạy nhảy ở hành lang, đến giờ ăn là đã có bà dọn sẵn, rồi bà vỗ về những giấc ngủ trưa. Rồi cũng là bà dạy cháu viết những nét chữ đầu tiên, làm toán, chép chính tả, cháu không đi mẫu giáo ngày nào, mà vào lớp một cháu chẳng thua bạn kém bè.

Khi đi học, cứ đến trưa các bạn xếp hàng sang lớp bán trú, còn cháu chẳng phải ăn ngủ ở lớp ngày nào. Trưa mẹ đón về, có bà nấu cơm sẵn rồi. Nghỉ hè ở nhà bà dạy cháu nhặt rau, nấu cơm, khâu vá, đan lát. Hồi ấy nhà có chiếc máy khâu, cháu vẫn nhớ dáng bà ngồi đạp máy, rồi cháu tập xâu kim, se chỉ cho bà, tập may vá, cháu vẫn còn dùng nó để may quần áo cho búp bê tới năm lớp 8. Cháu lớn lên chả phải là đứa con gái khéo léo đảm đang gì, nhưng những kỹ năng khi cần có thể lôi ra dùng cho bản thân và gia đình, nếu có, cũng là được học từ những ngày thơ bé ấy.

Khi em cháu sinh ra, cháu chuyển sang ngủ với bà, bố mẹ bận rộn làm chính, làm phụ để nuôi hai chị em, cháu chẳng bao giờ phải thấy tủi thân vì lúc nào cũng có bà bên cạnh. Bà cũng là người dạy cháu chăm sóc da, mua cho cháu lọ sữa rửa mặt, kem bôi đầu tiên. Bà là người đứng ra bênh vực mỗi khi cháu nghịch ngợm lười biếng, bị bố mẹ quở mắng, đánh đòn.

Tuổi thơ của một đứa trẻ có thể tốt đẹp đến thế nào, có lẽ cháu đều được hưởng đủ, vì luôn được sống với bà và bố mẹ.

Cho tới hôm nay, cháu đã 38 tuổi rồi, bà cũng chỉ còn mấy tháng nữa là sinh nhật tuổi 88. Mấy năm nay, từ đợt ngã gãy chân bà yếu đi nhiều, nhìn bà chỉ loanh quanh đi trong nhà bằng cái khung sắt, cháu xót xa mà chẳng làm được gì. Lúc bà còn khoẻ, cháu mải đi làm, mải bạn bè, đi chỗ nọ chỗ kia khám phá. Nhiều hôm bà nhớ cháu trong giơ làm gọi điện hỏi thăm, đang làm gì, sao về muộn thế, cháu cắm cảu trả lời. Trời sắp mưa bà cũng gọi điện báo, bảo về sớm đi. Chục năm trước, bà bảo lúc nào bà đưa tiền hai bà cháu đi chơi nước ngoài một chuyến nữa. Nhưng rồi cháu chẳng làm ngay, cháu mải yêu đương, lấy chồng, loay hoay với cuộc sống mới vài năm, rồi Covid, thế rồi ba năm trước bà bị ngã gãy xương đùi, chẳng còn cơ hội đi được nữa. Từ một người năng nổ thích đi lại, bà nén đau tập đi, nhưng cũng phải chấp nhận giờ chỉ loanh quanh một chỗ, suốt nửa năm đầu, cố gắng lắm mà không nổi, cháu thấy bà suy sụp. Ngày xưa bà hay kể hồi trẻ làm việc ở nông trường Cao Phong, mỗi lần về Hà Nội họp đạp xe xuống dốc Cun mà miệng phải niệm phật cho đỡ sợ. Rồi bà kể những ngày đi sơ tán, tránh bom, về tuổi trẻ cũng xông pha, hoành tráng. Cháu tiếc vì đã không ghi lại những câu chuyện bà kể vì những năm gần đây bà trí nhớ kém hơn, chẳng kể được nhiều nữa.

Rồi bà có chắt ngoại, bà vui lắm nên khoẻ lại, chân bà đau đứng lên ngồi xuống cũng khó khăn nhưng bà ngày nào cũng sang phòng chơi, bế chắt. Cụ yêu chắt lắm, dù mệt mấy mà nhìn thấy Gừng mắt cụ cũng sáng lên rạng rỡ. Lúc nó chập chững đi cụ chả thể theo được nữa, chỉ biết hét toáng lên mỗi khi cháu lơ là để nó chạy lung tung, xót thương mỗi lần cháu quát nạt nó. Những lúc hai cụ cháu chơi đùa với nhau nhìn như hai đứa trẻ thơ. Cụ bảo cụ yêu Gừng và Gừng cũng yêu cụ lắm, có lẽ vì Gừng là người duy nhất trong nhà luôn tươi cười và chịu khó nói chuyện với cụ. Có con rồi cháu mới thấm thía câu “nước mắt chảy xuôi”, dù có yêu quý và nhớ ơn bà thế nào, cháu cũng chẳng thể nào luôn kiên nhẫn nhẹ nhàng được với bà như ngày xưa bà từng với cháu. Nhưng bà vẫn thế, dù thỉnh thoảng đã lẩm cẩm, nhớ nhớ quên quên, bà vẫn luôn luôn lo cho cháu, cho Lân và Gừng, lúc nào cũng bảo ăn cái này, cái kia đi, đi về muộn quá.

Sáng nay bà vẫn dậy ăn sáng, xong nằm nghỉ ở giường như mọi ngày, cháu thì cả đêm đau bụng còn đang mệt lả. Rồi bà dậy, đi ra giường cháu ngồi chơi với chắt, bà bảo đêm qua bà không ngủ được, định gọi Linh ơi Linh ơi mấy lần mà không được. Cháu gặng hỏi thì bà bảo bà bị đau khắp vai và cánh tay, cháu xoa bóp cho bà được mấy cái, còn bảo bà hàng ngày vẫn cứ phải tập tay không nhiều thì ít để đỡ mỏi. Cháu còn chụp ảnh hai cụ cháu chơi đùa với nhau, Gừng tinh nghịch, cụ nhìn Gừng dịu dàng đầy âu yếm.

Cháu đã luôn lo sợ và nghĩ về ngày này từ nhiều năm nay, ngày bà sẽ rời xa cả nhà để về với các cụ. Bà cũng suốt ngày nói nửa đùa nửa thật là bà đến tuổi, sắp đi Văn điển rồi. Cháu chỉ không nghĩ nó lại đến đột ngột như vậy. Nhưng dường như mọi thứ đã được sắp đặt. Năm ngoái bà còn ít tiền dành dụm bà chia hết cho các cháu. Hôm qua bà ra hành lang ngồi hóng mát rồi treo bánh ở cửa cho cậu bé nhà hàng xóm. Sáng nay bà cố dậy nói chuyện chơi vui vẻ với đứa chắt ngoại bà yêu thương nhất, để cho cháu được bóp vai cho bà, càm ràm sao bà không chịu tập tay.

Từng mảnh ký ức trôi trong đầu cháu khi nghĩ về bà, thương bà, thương cháu mất đi người vừa là bà ngoại, vừa là người mẹ thứ hai, là người thầy đầu tiên. Tuy cháu lớn lên ở một thời kỳ khác, nhưng ngẫm lại thì cháu cũng ảnh hưởng nhiều tính cách của bà, không thích tranh giành, sẵn sàng nhường cho người khó hơn, nhưng không chịu cúi đầu. Khi lớn lên, hiểu biết hơn, nghĩ về những bất hạnh bà đã trải qua trong cuộc đời giúp cháu hiểu và trân trọng sự may mắn của mình. Bà mất mẹ từ lúc còn rất bé, cụ ông thì đi làm bận, lúc ấy cụ làm việc cho chính quyền Pháp, “xỏ nhầm giày Tây”, nên sau này bà và các anh chị em cũng phải chịu nhiều vất vả. Nhưng không vì thế mà bà thiếu đi tình thương và sự bao dung với mọi người. Tình yêu thương của bà đã in sâu trong tâm trí cháu, giúp cháu có khả năng tự xoa dịu mỗi khi gặp chuyện trái ngang. Tình thương đó chắc chắn cũng đã truyền cả sang cả cho con của cháu, dù nó còn quá bé để sau này có thể nhớ về cụ, nhưng trong miền ký ức sâu thẳm sẽ luôn có lưu giữ sự dịu êm.

Được có bà ngoại và sống cùng bà tới gần bốn thập niên, được bà chăm lo cho tới tận ngày bà nhắm mắt xuôi tay có lẽ là phúc phần lớn nhất cuộc đời cháu rồi. Cháu không còn là cô bé khóc oà lên khi mất đi người bạn tuổi thơ thân thiết nhất để bà phải an ủi, hôm nay cháu chỉ có thể khóc trong lòng, nhưng tim cháu như bị ai bóp nghẹt. Đến lúc bà phải đi thật rồi, cháu chẳng thể đòi hỏi thêm được nữa. Cháu sẽ chăm sóc chắt của cụ, để nó cũng nhận được tình yêu thương như cháu được nhận từ bà và mẹ, để tình yêu của cụ được nối dài.

Lúc còn trẻ khoẻ bà thích làm thơ, có nhiều bạn bè, có những người bạn từ thời đi học vẫn gọi điện, đến chơi với bà. Giờ bà sẽ có thể thong dong ở miền mây trắng, tha hồ thơ ca thăm thú bà nhé. Bà sẽ gặp lại bạn bè, anh chị em. Mỗi lần nhìn lên bầu trời có đám mây trắng như mái tóc của bà, cháu sẽ nghĩ bà đang ở đó.

Bà ơi, cháu chào bà, Gừng chúc cụ ngủ ngon ạ.

Bài viết được đăng tải lại với sự đồng ý của tác giả. Mỗi Cây Mỗi Hoa trân trọng cảm ơn.